Tạp chí Khoa học xã hội Thành phố Hồ Chí Minh

TỔ CHỨC HIỆP ƯỚC BẮC ĐẠI TÂY DƯƠNG: TÁI CẤU TRÚC VÀ CÁC KỊCH BẢN TƯƠNG LAI

NGUYỄN KHÁNH VÂN — 2026-10-12

Sau hơn bảy thập niên tồn tại, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) vẫn được xem là liên minh quân sự thành công nhất trong lịch sử hiện đại. Tuy nhiên, bước sang thế kỷ XXI, khi cục diện thế giới biến đổi mạnh, NATO bắt đầu đối mặt với những thách thức mang tính cấu trúc. Bài viết tập trung làm rõ ba vấn đề chính: (1) phân tích sự biến đổi của NATO dưới góc nhìn lý luận về liên minh: (2) đánh giá tác động của cuộc chiến tranh Nga - Ukraine đối với tiến trình tái cấu trúc NATO, (3) nhận định về các kịch bản phát triển của NATO trong tương lai.

THANH TOÁN KHÔNG DÙNG TIỀN MẶT QUA ĐÁNH GIÁ CỦA NGƯỜI DÂN – NGHIÊN CỨU TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

NGUYỄN THỊ VÂN — 2026-10-12

Thanh toán không dùng tiền mặt là một trong những nền tảng quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả lưu thông tiền tệ, thúc đẩy tài chính toàn diện và tăng cường khả năng kết nối với thị trường tài chính quốc tế. Trên cơ sở tổng hợp tài liệu thứ cấp kết hợp với dữ liệu khảo sát, nghiên cứu tìm hiểu thực trạng sử dụng và đánh giá của người dân TPHCM về thanh toán không dùng tiền mặt trong bối cảnh Thành phố đang xây dựng Trung tâm Tài chính Quốc tế. Qua đó, bài viết đưa ra một số khuyến nghị nhằm phát triển thanh toán không dùng tiền mặt đáp ứng bối cảnh mới.

CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN CỦA TRUNG QUỐC – MỘT SỐ KINH NGHIỆM

PHAN TUẤN ANH — 2026-10-12

Xuất phát từ áp lực an ninh lương thực và hệ lụy môi trường nghiêm trọng của mô hình canh tác thâm dụng tài nguyên, Trung Quốc đã chuyển đổi sang nông nghiệp tuần hoàn thông qua hệ thống chính sách đồng bộ trải dài hơn hai thập kỷ. Bài viết dựa trên tư liệu thứ cấp và các văn bản chính sách, pháp luật liên quan nhằm khái quát các chính sách thúc đẩy nông nghiệp tuần hoàn của chính phủ Trung Quốc, liên hệ với chính sách của Việt Nam. Qua đó, rút ra kinh nghiệm trong xây dựng cơ chế điều phối liên ngành; chuyển từ trợ cấp đầu vào sang chi trả theo kết quả môi trường; nhân rộng mô hình liên kết vùng theo sinh thái; nâng giá trị sản phẩm hướng xuất khẩu và đẩy mạnh đầu tư công nghệ số…, phù hợp năng lực thể chế và quy mô sản xuất nông nghiệp của đất nước.

CƠ CẤU NGHỀ NGHIỆP VÀ CHẤT LƯỢNG LAO ĐỘNG DI CƯ TẠI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH SAU NGÀY 01/7/2025 (Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009 và 2019)

NGUYỄN NGỌC TOẠI — 2026-10-12

Dựa trên dữ liệu vi mô của hai cuộc Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009 và 2019, nghiên cứu sử dụng phương pháp thống kê mô tả có gia trọng kết hợp trực quan hóa dữ liệu tìm hiểu sự chuyển dịch cơ cấu nghề nghiệp và chất lượng lao động di cư tại TPHCM. Các phân tích được tiến hành theo hai khía cạnh: giới tính và 13 vùng chức năng của TPHCM sau ngày 01/7/2025. Kết quả cho thấy, sau 10 năm, nhóm thợ lắp ráp và vận hành máy móc, thiết bị vẫn là nhóm nghề lớn nhất của lao động di cư; khoảng cách học vấn giữa hai giới thu hẹp, song phân công nghề nghiệp theo giới vẫn tồn tại; chất lượng lao động di cư có sự phân hóa rõ theo không gian; trước sáp nhập, không gian lao động của ba địa phương (TPHCM (cũ), Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu) có sự khác biệt về cơ cấu nghề nghiệp và chất lượng lao động di cư giữa các vùng chức năng. Từ kết quả phân tích, bài viết gợi ý chính sách phát triển nguồn nhân lực phù hợp với từng địa bàn.

QUẢN LÝ PHẠM NHÂN DƯỚI TRIỀU NGUYỄN Ở NAM BỘ (1802-1841)

LÊ THỊ HUYỀN — 2026-10-12

Trên cơ sở khai thác các nguồn sử liệu như Châu bản triều Nguyễn, Khâm định Đại Nam hội điển sự lệ, Hoàng Việt luật lệ, Minh Mệnh chính yếu bài viết phân tích các biện pháp quản lý phạm nhân của triều Nguyễn ở Nam Bộ giai đoạn 1802-1841. Tại Nam Bộ thời kỳ này, bên cạnh các biện pháp quản thúc, hình pháp được áp dụng đối với phạm nhân thì các chế độ lao dịch cũng được triều đình tăng cường áp dụng.

QUÁ TRÌNH ĐỊNH CƯ VÀ THÍCH ỨNG SINH KẾ CỦA CƯ DÂN GỐC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG TẠI TRÀ CỔ (ĐỒNG NAI) TỪ NĂM 1990 ĐẾN NAY

NGUYỄN THI KIM NƯƠNG — 2026-10-12

Trên cơ sở khai thác tư liệu lịch sử địa phương, kết hợp phỏng vấn sâu, bài viết phân tích quá trình định cư, điều chỉnh phương thức sản xuất và đa dạng hóa sinh kế và lan tỏa các tri thức bản địa từng bước thích ứng với điều kiện tự nhiên - xã hội thông qua việc vận dụng những kinh nghiệm sản xuất được tích lũy ở quê gốc, Đồng bằng sông Cửu Long tại vùng đất mới Trà Cổ (thành phố Đồng Nai) từ năm 1990 đến nay. Quá trình đó đã góp phần thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp tạo nền tảng cho sự phát triển kinh tế - xã hội của Trà Cổ hiện nay.