Tạp chí Khoa học xã hội Thành phố Hồ Chí Minh

NGHỆ THUẬT CA DAO NAM TRUNG BỘ VÀ DẤU ẤN VĂN HÓA VÙNG MIỀN

2026-06-08T11:49:24+00:00

Trên cơ sở khảo sát 4.537 câu ca dao, bài viết phân tích một số phương diện nghệ thuật tiêu biểu như mô típ, các biện pháp tu từ (đảo trật tự từ, tách từ, nói lái), hòa thanh và giọng điệu dí dỏm, hài hước của ca dao Nam Trung Bộ. Kết quả cho thấy, các thủ pháp nghệ thuật này không chỉ tạo nên giá trị thẩm mỹ đặc sắc mà còn phản ánh bản sắc văn hóa của cư dân Nam Trung Bộ; đồng thời khẳng định vị trí riêng của ca dao Nam Trung Bộ trong kho tàng ca dao Việt Nam và cung cấp cơ sở khoa học cho việc dạy học Ngữ văn.

BÌNH ĐẲNG SỐ VÀ PHÁT TRIỂN CON NGƯỜI Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

2026-06-08T07:49:37+00:00

Công nghệ số đang mở ra những cơ hội mới để thúc đẩy phát triển con người nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức về sự phát triển bao trùm và bình đẳng trong xã hội số. Với quan điểm lấy con người làm trung tâm của sự phát triển, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển con người. Dựa trên tài liệu, số liệu thứ cấp, số liệu sơ cấp, bài viết đề cập đến bình đẳng số như một chiều cạnh của sự phát triển con người. Đồng thời bài viết phân tích tình trạng bất bình đẳng số đối với một số nhóm xã hội yếu thế tại Việt Nam, trên cơ sở đó gợi mở một số đề xuất nhằm thúc đẩy bình đẳng số như một điều kiện tiên quyết cho sự phát triển con người trong bối cảnh hiện nay.

HỖ TRỢ CỦA LIÊN XÔ TRONG XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN NỀN CÔNG NGHIỆP MIỀN BẮC VIỆT NAM (GIAI ĐOẠN 1954 - 1965)

2026-06-08T11:54:21+00:00

Dựa trên nguồn tài liệu lưu trữ, bài viết phân tích vai trò hỗ trợ của Liên Xô trong công cuộc khôi phục và phát triển nền công nghiệp ở miền Bắc Việt Nam giai đoạn 1954 - 1965. Thông qua các khoản viện trợ tài chính, cung cấp máy móc, hỗ trợ chuyên gia và đào tạo cán bộ khoa học - kỹ thuật, Liên Xô đã góp phần đặt nền móng cho các ngành công nghiệp then chốt của Việt Nam như năng lượng, cơ khí và khai khoáng. Sự giúp đỡ gần như toàn diện này không chỉ phản ánh mối quan hệ tốt đẹp giữa hai nước mà còn cho thấy đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng Lao động Việt Nam trong giai đoạn 1954 - 1965.

DI TÍCH KIM LONG (BÀ RỊA - VŨNG TÀU) TRONG BỐI CẢNH VĂN HÓA HẬU KỲ KIM KHÍ ĐÔNG NAM BỘ

2026-06-08T11:59:18+00:00

Bài viết trình bày kết quả khai quật di tích Kim Long (Bà Rịa - Vũng Tàu) năm 2024, một di tích mộ táng quan trọng nằm trong vùng chuyển tiếp giữa cao nguyên đất đỏ và duyên hải Đông Nam Bộ. Qua kết quả khai quật, các nhà nghiên cứu đã xác lập diễn trình phát triển liên tục của di tích từ khoảng 2.500 đến 2.000 năm cách ngày nay (BP), chia làm hai giai đoạn. Giai đoạn sớm (2.500 - 2.200 BP) phổ biến hình thức mộ quan tài gốm. Giai đoạn muộn (2.200 - 2.000 BP) đánh dấu sự chuyển đổi sang mộ huyệt đất cùng sự xuất hiện của công cụ sắt. Sự hiện diện của các hiện vật ngoại nhập như khuyên tai ba mấu và hạt chuỗi Nephrite (Đài Loan), Mica (Mindoro) và hạt chuỗi đá quý gợi ý sự tham gia của cư dân vùng nội địa vào mạng lưới hải thương và sự kết nối với các di tích ven biển thời bấy giờ.

VAI TRÒ CỦA HỆ THỐNG DI TÍCH TIỀN SƠ SỬ VÙNG NGẬP MẶN ĐÔNG NAM BỘ TRONG SỰ HÌNH THÀNH VĂN HÓA TIỀN ÓC EO QUA GÓC NHÌN HẢI THƯƠNG

2026-06-08T12:09:45+00:00

Dựa trên phân tích những tư liệu khảo cổ có được cho đến nay, bài viết tìm hiểu tuyến phát triển văn hóa tiền Óc Eo - Óc Eo qua hệ thống di tích vùng ngập mặn ven biển Đông Nam Bộ, đặc biệt là vai trò của những di tích phân bố ở khu vực quanh vịnh Gành Rái. Nhóm cư dân bản địa ở khu vực vịnh Gành Rái đã chủ động tham gia vào tuyến hải thương quốc tế một cách tích cực, nên khu vực này đóng vai trò là một thương cảng trung tâm giao thương giữa các nước trong khoảng vài thế kỷ trước sau Công nguyên. Đây là cơ sở quan trọng góp phần hình thành nên văn hóa Óc Eo trong lịch sử.

THỰC NGHIỆM TRUYỀN THÔNG KỸ NĂNG ỨNG PHÓ VỚI BẮT NẠT QUA MẠNG (Nghiên cứu học sinh Trung học cơ sở tại Hà Nội)

2026-06-08T11:40:54+00:00

Bắt nạt qua mạng là một hình thức của bạo lực học đường. Bài viết trình bày kết quả mô hình thực nghiệm truyền thông kỹ năng ứng phó với bắt nạt qua mạng cho học sinh trung học cơ sở tại một trường Trung học cơ sở ở Hà Nội. Kết quả thực nghiệm cho thấy mô hình cung cấp một giải pháp hiệu quả cho công tác xã hội trường học, phòng chống bắt nạt qua mạng trong học sinh.